logo

 

خانه نوآوری


خانه نوآوری، اولین و تنها مرکز نوآوری فعال کشور در حوزه محتوا، رسانه و بلاک‌چین.

تلفن: 02188967160
فکس: 02189775890
ایمیل: Info@innohouse.ir
نشانی: تهران – بلوار کشاورز – تقاطع خیابان 16 آذر – پلاک 78 – برج کمال‌الدین بهزاد – طبقه دهم 
  

انواع تفکر و ابعاد خلاقیت

بعد از آشنایی با مفهوم خلاقیت در مقالات قبلی حال به شناخت ابعاد خلاقیت می‌پردازیم. خلاقیت دارای سه بعد شناختی، انگیزشی و غیرشناختی است.ابعاد شناختی خلاقیت ناظر بر وجود تفکر واگرا در فرد هست.

تفکر واگرا : یعنی تفکر از جهات مختلف و ابعاد گوناگون

فرد خلاق،توانمندی تولید ایده‌های بیشتری دارد. بعلاوه، در جریان تولید ایده ها از انعطاف پذیری ذهنی بیشتری برخوردار است و در جریان تولید ایده‌هایش نیز ایده‌هایی بدیع و ابتکاری تولید می‌کند که این ایده‌ها به ذهن کمتر کسی خطور می‌کند.

ابعاد انگیزشی خلاقیت ،ناظر به انگیزه‌ی درونی‌فرد بوده، او را بر آن می‌دارد تا بدون انکه الزاماً پاداش بیرونی وجود داشته باشد، به شکل مستمر و پی‌گیر به کار مورد علاقه اش بپردازد.

ابعاد غیر شناختی خلاقیت هم شامل ویژگی‌های خلاق در امور حرکتی، هنری و توانایی‌های خاصی است که درصد افراد مشابه ،کم‌تر می‌توان شاهد آن بود.

نظریه‌ی شناختی مبتنی بر تقویت تفکر واگرا است. تفکر واگرا در عین‌حال تفکری است که برای سؤال ، پاسخ مشخصی نداشته و به پاسخ‌های متعدد و در جهت گوناگون به پاسخگویی می‌پردازد. در حالی که در تفکر همگرا پاسخی معین و مشخص به سؤال داده می‌شود.

مهم ترین ویژگی های تفکر واگرا عبارتند از:

سیالی : توانایی برقراری رابطه‌ی معنی‌دار بین فکر و اندیشه و بیان ،که افراد را قادر می‌سازد راه حل‌های متعددی در حل مسأله ارائه دهند. به عبارتی دیگر سیالی به کمیت پاسخ‌های فرد به یک مسأله، مرتبط است. این ویژگی مبتنی بر این عقیده است که کمیت موجب کیفیت می‌شود.

ابتکار(اصالت) : توانایی تفکر به شیوه‌ی غیر متداول و خلاف عادت رایج ،اصالت و ابتکار مبتنی بر ارائه‌ی جواب‌های غیر معمول، عجیب و زیرکانه به مسائل است.

انعطاف پذیری : توانایی تفکر به راه‌های مختلف برای حل مسأله‌ی جدید است.تفکر قابل انعطاف ،الگوهای جدیدی برای اندیشیدن طراحی می‌کند.

بسط : توانایی توجه به جزئیات در حین انجام یک فعالیت است. اندیشه‌ی بسط یافته به کلیه‌ی جزئیات لازم برای یک طرح می‌پردازد و چیزی را از قلم نمی‌اندازد.

گیلفورد و تورنس از بعد شناختی به خلاقیت نگریسته و برهمین اساس آزمون‌های خویش از خلاقیت را تدوین کرده‌اند. گیلفورد در آزمون خویش چهارده زیر مجموعه در نظر گرفت که هر یک از این آزمون‌ها یک یا دو مورد از عوامل چهار گانه‌ی تفکر واگرا را می‌سنجیدند مانند: سیالی فکری، سیالی کلامی، سیالی بیانی، سیالی تداعی، عنوان برای داستان ها، موارد استفاده از اشیاء،طراحی و … آزمون تورنس نیزموارد مشابهی اختصاص دارد.